You are here: Home

คลอดิอุส ปโตเลมี : Claudius Ptolemaeus (Ptolemy)

อีเมล พิมพ์

คลอดิอุส ปโตเลมี : Claudius Ptolemaeus (Ptolemy)


        ปโตเลมีนักดาราศาสตร์ยุคบุกเบิก ผู้ที่รวบรวมความรู้ทางด้านดาศาสตร์และภูมิศาสตร์ของยุคโบราณไว้อย่างละเอียด และนับว่าดีที่สุดแห่งยุค





เกิด         ปโตเลมาอิส เฮอร์มิอิ กรีซ (PTOLEMAIS HERMII GREECE) ประมาณ ค.ศ. 90
เสียชีวิต   ไม่ปรากฏ ประมาณ ค.ศ. 168

           เรื่องราวชีวประวัติของเขาไม่เป็นที่นาชัดเท่าใดนักแม้ว่าเขาจะเป็นผู่มีชื่อเสียงโด่งดังในเรื่องดาราศาสตร์และภูมิศาสตร์อย่างมากก็ตาม ทราบเพียงว่าปโตเลมีเป็นชาวกรีกโดยกำเนิด แต่ใช้ชีวิตส่วนใหญ่ประมาณ 40 ปีเขาอยู่ที่เมืองอเล็กซานเดรีย ประเทศอียิปต์ มีชีวิตอยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 2 ในรัชสมัยของ โทรจัน (Trojan) ฮาร์เดียน (Hadrian) แอนโตนิอุส ปิอุส (Antonius Pius) และมาคัส ออเรลิอุส (Marcus Aurelius)

            งานสำคัญที่มีชื่อเสียงของปโตเลมีได้รวบรวมไว้ได้ถึง 13 เล่ม  เขาได้ตั้งชื่อว่า “Mathematike Syntaxis” หรือเป็นที่รู้จักกันในภาษาอังกฤษว่า “The Mathematical Composition” ซึ่งต่อมาใช้เป็นตำราทางดาราศาตร์อยู่เป็นเวลาหลานศตวรรษและเรียกย่อๆ กันในภาษากรีกว่า “Mageste Syntaxis” ซึ่งมีความหมายในภาษาอังกฤษว่า “The Verygood Collection” ต่อมาชาวอาหรับได้นำหนังสือเล่มนี้มาแปลและใช้ชื่อว่า “Almagest” ซึ่งมีความหมายว่า “The Greatest” แอลมาเกสต์ (Almagest) ทั้ง 13 เล่ม ได้อธิบายเรื่องต่างๆ ด้านดาราศาสตร์และคณิตศาสตร์ไว้ดังนี้.-

เล่มที่ 1 อธิบายพื้นฐานด้านดาราศาสตร์ที่เกี่ยวกับการพิสูจน์ว่าโลกกลม รวมไปถึงการอธิบายว่าเอกภพเป็นทรงกลม ด้วย
เล่มที่ 2 อธิบายหลักการของปโตเลมีที่แบ่งโลกออกเป็นโซนต่างๆ รวมไปถึงการอธิบายเรื่องดวงอาทิตย์ขึ้นและดวง อาทิตย์ตก
เล่มที่ 3 อธิบายช่วงระยะเวลาของปี และทฤษฎีการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์
เล่มที่ 4 อธิบายช่วงระยะเวลาของเดือน และทฤษฎีการเคลื่อนที่ของดวงจันทร์
เล่มที่ 5 อธิบายระยะทางระหว่างดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ระยะทางระหว่างดวงจันทร์และโลก รวมไปถึงการสร้าง เครื่องมือวัดระยะระหว่างดาว
เล่มที่ 6 อธิบายการเกิดสุริยุปราคา และจันทรุปราคา
เล่มที่ 7,8 อธิบายการกำหนดตำแหน่งดวงดาวบนท้องฟ้า
เล่มที่ 9 อธิบายเรื่องดาวเคราะห์ในระบบสุริยจักรวาล อาทิเช่น ดาวพุธ ดาวศุกร์ ดาวอังคาร ดาวพฤหัส และดาวเสาร์
เล่มที่ 10 อธิบายเรื่องดาวเคราะห์ในระบบสุริยจักรวาล โดยเน้นดาวศุกร์ และดาวอังคาร
เล่มที่ 11 อธิบายเรื่องดาวเคราะห์ในระบบสุริยจักรวาล โดยเน้นดาวพฤหัส และดาวเสาร์
เล่มที่ 12,13 อธิบายเกี่ยวกับดวงดาวต่าง ๆ อย่างละเอียด

           แอลมาเกสต์เป็นหนังสือที่รวบรวมเรื่องราวสำคัญๆ อันเป็นผลงานของปโตเลมีไว้มากพอควร และมีอิทธิพลทางดาราศาสตร์เป็นอย่างมาก เนื่องจากปโตเลมีได้ใช้คณิตศาสตร์ในการพิสูจน์และอธิบายระบบจักรวาลดังกล่าว ทำให้ไม่มีผู้โต้แย้งเป็นเวลาร่วม 1,400 ปี โดยเฉพาะทฤษฎีของปโตเลมีที่เรียกว่า “Ptolemic System” โดยกว่าวไว้อย่างชัดเจนว่า ดาวนพเคราะห์ต่างๆ นั้นอยู่ไกลจจากโลกมากกว่าดวงจันทร์ แต่ก็อยู่ใกล้กว่ากลุ่มดาวต่างๆ ซึ่งทฤษฎีนี้ถูกต้อง แต่ทฤษฎีที่ว่าโลกเป็นศูนย์กลางของจักรวาล (Earth – Centered Universe) นั้นนับว่าผิดอย่างมากทีเดียวจนกระทั่ง ค.ศ. 1543 โคเปอร์นิคัสนักปราชญ์ชาวโปแลนด์พิสูจน์ให้เห็นว่าดวงอาทิตย์ต่างหากที่เป็นศูนย์กลางของระบบสุริยะจักรวาล นอกจากนี้เขายังได้ประดิษฐ์เครื่องมือทางดาราศาสตร์ขึ้นอีกหลายชิ้นและเขาได้อธิบายวิธีทำเครื่องมือเหล่านี้ไว้อย่างละเอียดในหนังสือของเขา

           ปโตเลมียังสร้างผลงานทางด้านคณิตศาสตร์ที่สำคัญมากและน่ายกย่อง อาทิเช่น ทฤษฎีบทปโตเลมี (Ptolemy’s Theorem) ซึ่งอธิบายรูปสี่เหลี่ยมด้านไม่เท่าที่บรรจุอยู่ในวงกลม นอกจากนี้ ปโตเลมียังได้พิสูจน์ค่า Sin (A+B) Cos (A+B) ซึ่งถือได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นของวิชาตรีโกณมิติ (Trigonometry) และได้สร้างตารางการสร้างคอร์ดของวงกลม (Formulation of a Table of Chords) ซึ่งคำนวณไว้อย่างละเอียดทุกครึ่งองศา

           ในเรื่องของวิชาแสง (Optics) เขาได้ทำการทดลองและพบความจริงที่ว่าเมื่อแสงเดินทางจากตัวกลางชนิดหนึ่งไปยังอีกตัวกลางหนึ่ง แสงจะเกิดการหักเกและพบว่ามุมตกและมุมหักเหจะเป็นค่าคงที่เสมอสำหรับตัวกลางคู่หนึ่งๆ (ปัจจุบันทราบว่า เรื่องนี้จะเป็นความจริงก็ต่อเมื่อมุมดังกล่าวมีค่าน้อยๆ)

          งานชิ้นเอกอีกอย่างหนึ่งของเขาคือ “Guide to Geography” หรือที่เรียกว่า Geographical Outline ซึ่งเป็นงานที่สร้างชื่อเสียงให้แก่เขาไม่น้อย ส่วนวิชาภูมิศาสตร์นั้นเขาได้รับยกย่องในเรื่องเกี่ยวกับการทำแผนที่ (Map Projection) รวมทั้งหนังสือแผนที่ที่มีแผนที่ถึง 27 แผ่น และหนึ่งในนั้นคือแผนที่โลกที่บางส่วนปโตเลมีได้วาดขึ้นมาจากความคิดคำนึง (Conceived) งานทางด้านภูมิศาสตร์ของเขาเป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางของยุคกลาง (Middle Ages) เขาได้กล่าวถึงแผ่นดินอันยิ่งใหญ่ทางซีกโลกเหนือและความกว้างใหญ่ของมหาสมุทรจนทำให้โคลัมบัส (Columbus) มีความเชื่อถือและได้พยายามแล่นเรือไปทางทิศตะวันตกจนพบโลกใหม่

          การค้นคว้าของปโตเลมีนันถือได้ว่าเป็นก้าวแรกที่สำคัญเป็นอย่างยิ่งในประวัติศาสตร์ทาวิทยาศาสตร์ งานของเขามีอิทธิพลต่อนักวิทยาศาสตร์สาขาดาราศาสตร์และภูมิศาสตร์ รวมทั้งคณิตศาสตร์มาเป็นเวลานานถึง 1,400 ปี

แก้ไขล่าสุด ( วันอังคารที่ 28 มกราคม 2014 เวลา 02:57 น. )